🕉️🛕 શ્રાવણ માસ પારાયણ 🛕🕉️ ::કર્મ સન્યાસ યોગ વિશે :: લેખન:: કનકરાય વ્યાસ

🕉️🛕 શ્રાવણ માસ પારાયણ 🛕🕉️
------------------------------
        પ્રથમ ચરણ
         --------------
શ્રાવણ માસ શરુ થતાં જ શિવભક્તિ નો માહોલ નો સામાજિક રોજિંદા જીવન માં ઉછાળો આવી જાય છે. શિવ મંદિરો માં પણ રોનક વધી જાય છે. શિવભક્તો શિવમંદિરો માં દર્શન કરવા, પાણી નો લોટો તથા બિલ્લીપત્રો ચઢાવવાની ભીડ ઉમટી પડે છે. મંદિરો માં આરતી, રુદ્રી વિધિ, પૂજાપાઠ, થાળ ધરાવવા ના કાર્યો માં પરોવાય જાય છે. સોમવારે તો સાંજ ની મહા આરતી માં મોટા તહેવારો નો લોકમેળો હોય તેટલા શિવભકતો ની ભીડ મંદિરો માં એકઠી થઇ જાય છે. મંદિરો અને સામાજિક સંસ્થાઓ ના સભાગૃહો માં પારાયણ ના કાર્યક્રમો પણ ચાલુ થઇ જાય છે. યંગ જનરેશન મોબાઈલ માં વહાર્ટસપ ગ્રુપો માં અલગ અલગ મંદિરો ના મૂર્તિ શૃંગાર દર્શન શેર કરી સર્વે ને દર્શન નો લાભ આપતા હોય છે. એક ભક્તિમય વાતાવરણ સમાજ માં ઉમટી ને આંખે વળગી આનંદ ની અનુભૂતિ કરાવે છે.

આજે આપણે પણ આ ભક્તિમય વાતાવરણ ને ન્યાય આપી ભક્તિ પારાયણ દ્વારા ધાર્મિક પ્રસંગો અને કથાઓ યાદ કરી શિવભક્તિમય બનાવાની કોશિષ કરીશું. શ્રાવણ માસ બ્રાહ્મણો ને અન્ય માસ કરતા ખાસ ભક્તિભાવ નો પ્રિય માસ હોય છે, કારણ કે શિવ ભગવાન બ્રાહ્મણો ના ઇષ્ટદેવ માનવા માં આવે છે, એટલે આપણે જાગૃતિ કેળવી ઈશ્વરીય પ્રસંગો અને માર્ગદર્શન તથા જીવન ના સિદ્ધાંતો ની ચર્ચા આ પારાયણ દ્વારા કરીશું.

આપણા હિન્દુ સનાતન ધર્મ માં "શ્રીમદ્દ ભગવદ ગીતા" ને અત્યંત મહત્વ નું સચોટ, જીવન  માર્ગદર્શક પુસ્તક તરીકે ઉચ્ચ સ્થાન પામેલ છે. તેમાંથી આજે પાંચમા અધ્યાય - કર્મસન્યાસ યોગ ના શ્લોક નં. ૨ નું પઠન કરી, તેનું મહત્વ, શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન તે શ્લોક દ્વારા શું જીવન ની શીખ આપે છે, તેની ચર્ચા દ્વારા સમજવા ની  કોશિષ કરીશું.

       શ્રી ભાગવાન ઉવાચ
સન્યાસ: કર્મયોગશ્રી નિ:શ્રેયસ કરાવું ભૌ |
તપોસ્તુ કર્મસંન્યાસ્ત્રત્કર્મ યોગો વિશિષ્ય તે ||

શ્રી ભગવાન બોલ્યા: કર્મ સંન્યાસ (અર્થાત મન, ઇન્દ્રિયો અને શરીર દ્વારા થનારા સઘળા કર્મો નાં કર્તાપણા નો ત્યાગ ) અને કર્મયોગ ( અર્થાત સમત્વ બુદ્ધિ ભગવદર્થે કર્મો કરવાં ) આ બન્ને ય પરમ કલ્યાણ કરનારા છે, પરંતુ એ બન્ને માં કર્મસંન્યાસ કરતાં કર્મયોગ સાધન માં સુગમ હોવાથી શ્રેષ્ઠ છે.

આપણે સૌ કર્મયોગીઓ છીએ. ભગવાને કર્મયોગ દ્વારા થતા કર્મો ને શ્રેષ્ઠ કહ્યું છે, પણ આપણે સ્થિર અને સમત્વ બુદ્ધિ થી ઈશ્વરીય કર્મો માની તેઓના સિધ્ધાંત પ્રમાણે કર્મો કરીએ તો જરૂર ઈશ્વર નો રાજીપો મેળવી શકાય અને આપણો જીવનપથ સુખમય અને સરળ બને.

આપણે સવારે પૂજા કરીએ, મંદિરે દર્શન કરવા જઈએ, અને પછી આખા દિવસ માં અયોગ્ય કાર્યો જેવા કે નિર્દોષ લોકો ને ખોટી રીતે હેરાન કરવા, તેઓ ઉપર વારંવાર ગુસ્સો કરી હડધુત કરવા, હરામ ની અને બેઈમાની ની કમાઈ કરવી, વારંવાર સિગરેટ /તમાકુ નું સેવન કરતું રહેવું, સાંજે જુગાર અને શરાબ નો નશો કરવા એવા મળતીયા મિત્રો ની ટોળકી માં પહોંચી જવું, વિગેરે દૃષકૃત્યો સવાર ની પૂજા, મંદિરદર્શન, દાન વિ. સદકર્મો ને ધોય નાંખે છે અને પીડામય જીવનપથ ને નોતરે છે.

સવારે પૂજા, મંદિર દર્શન, દાન વિગેરે સદકર્મો સાથે ઈમાનદારી થી કમાઈ નાં કર્મો કરવા, નિર્દોષ લોકો સાથે સન્માનીય વ્યવહાર કરવા, દરેક કાર્ય ઈશ્વરે આપેલ કાર્ય છે, એમ સમજી નિષ્ઠાપૂર્વક કરવું. સાંજે હળવાશ થી પરિવાર સાથે હળીમળી આનંદ થી વ્યવહાર કરવો. આ કર્મયોગ ઈશ્વરે કહ્યા મુજબ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, અને તે પ્રમાણે કાર્ય કરીએ તો ચોક્કસ ઈશ્વર નો રાજીપો મળે છે.

આપણા હિન્દુ સનાતન ધર્મ માં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ (શિવજી) ત્રણેય સર્વસ્વ, પૂજનીય ભગવાન તરીકે ગણાય છે. શંકર (શિવજી) તો બ્રાહ્મણો નાં ઇષ્ટદેવ તરીકે પૂજાય છે. શિવ ભગવાન જેટલા ક્રોધિત તરીકે આલેખાય છે, તેટલા જ ભોળા અને નિખાલસ તરીકે પણ ઓળખાય છે. ત્રણેય ભગવાન ના પરસ્પર સબંધો પણ ખૂબજ ઘનિષ્ટ, એકાંત્યિક અને લાગણીશીલ ગણાય છે.

જયારે પૃથ્વી ઉપર ધર્મ નો નાશ થાય છે અને અધર્મ ની વૃધ્ધિ થાય છે ત્યારે ભગવાન  પૃથ્વી ઉપર મનુષ્ય રૂપે જન્મ લઈ હાવી થયેલા અધર્મ નો નાશ કરી ધર્મમય શુધ્ધ વાતાવરણ સ્થાપિત કરે છે.

શ્રી વિષ્ણુ ભગવાને અધર્મ વધી જતા સમયાંતરે પૃથ્વી ઉપર શ્રી રામ ભગવાન, શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન અને અન્ય સ્વરૂપે જન્મ લઈ પૃથ્વી પર ત્યારે ફેલાયેલી અંધાધુધી, અરાજકતા, પાપો અને પાપીઓ નો નાશ કરી શાંતિ, સામાજિક વિકાસ, સમાજ ના સુખમય જીવન, આનંદમય વાતાવરણ સ્થાપિત કર્યા હતા. મનુષ્ય જીવન દરમ્યાન માનવ સમાજ ને દ્રષ્ટાંતરૂપ વનવાસ જીવન યાત્રા, લગ્નજીવન ત્યાગભોગ, પારાધિ ને હસ્તે બાણ ખાઈ પીડામય રીતે દેહ છોડવો વિ. માનવ જીવન ની લીલાઓ કરી માનવ સમાજ ને સમજદારી પૂર્વક ની શીખ આપી હતી.

બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ ભગવાન નું એટલું એકાંત્યિક ઐકય, પરસ્પર લાગણીશીલ સબંધો કેવા આબેહૂબ હતા, તેના મનુષ્ય જીવન દરમ્યાન કેટલીય પ્રસંગ લીલાઓ કરી માનવજાત ને અહેસાસ કરાવી, પરસ્પર લાગણી સબંધો કેવા જાળવી રાખવા જોઈએ તે પણ શીખ આપી છે.

શિવ ભગવાન સાધુ વેશ દ્વારા બાળક્રિષ્ના નાં ઘરે ગોકુલ માં દર્શન કરવા ગયા હતા, અને દર્શન કરી કેવા ભાવવિભોર થયા હતા તે પ્રસંગ આપણે સર્વે ને પણ યાદ કરી ભાવવિભોર બનાવે છે. શિવ ભગવાન નું વિષ્ણુ ભગવાન સાથે એટલું આત્મીય જોડાણ છે કે તેઓના ઘણા પ્રસંગો નું વર્ણન જાણીએ ત્યારે ખ્યાલ આવે છે. શિવ ભગવાન, શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન ના શરદપૂર્ણિમા મહારાસ માં ગોપી વેશ ધારણ કરી મહારાસ માં આવી જાય છે, ત્યારે તુરંત શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન ને ખ્યાલ આવી જાય છે, પણ શિવજી ને ખૂબ મહારાસ માણવા દયે છે. જયારે ગોપી વેશ સરકતા ઓળખાય જાય છે, ત્યારે મહારાસ બંધ થઇ જાય છે, ગોપીઓ ગભરાય જાય છે, ત્યારે શિવજી પણ શરમજનક, સંકોચ સ્થિતિ માં મુકાય જાય છે પણ કૃષ્ણ ભગવાન હાસ્ય મુખે પરિસ્થિતિ સંભાળી સન્માનપૂર્વક ગોપીઓ ને શિવ ભગવાન ની ઓળખ આપી સન્માનીય, દુર્લભ દર્શન કરાવી ગોપીઓ ને ધન્યતા નો અહેસાસ કરાવે છે. પછી શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન સન્માનીય રીતે શિવ ભગવાન ને કૈલાશ માટે વિદાયમાન આપે છે, ગોપીઓ આ ભગવાન ની લીલાઓ જોઈ ધન્યતા અનુભવે છે. આ સર્વે લીલાઓ  માનવ સમજ ને સન્માનીય વર્તાવ  અને આનંદિત જીવન ની શીખ આપે છે.

હવે પછી નાં ચરણ માં શ્રાવણ માસ પારાયણ ની વધુ ચર્ચા કરી આપણા હિન્દુ સનાતન ધર્મ ના જીવનયાત્રા ના પાયા ના સિદ્ધાંતો સમજવા ની કોશિષ કરીશું.
                       - ક્રમશ -
કનકરાય ડી. વ્યાસ
જામનગર
મો. નં. 9427276125
=============================
લેખક વિશે::
     જામનગર એજી બી એસ અગ્રણી અને
યુવા અને પરિવર્તન શીલ વિચારસરણી ધરાવતા આદરણીય મુ. શ્રી   કનક ભાઈ વ્યાસ.
તેઓ કંઇ ને કંઇ પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલ વ્યક્તિત્વ, પ્રેરક વિચારો અને પ્રેરણાદાયી.
હંમેશા વિદ્યોતેજક, વિકાસશીલ  તેમજ યુવાઓ ને અને વિદ્યાર્થીઓ ને પ્રેરક વિચારો રજૂ કરતા રહે છે.
  જામનગર સિનિયર અગ્રણી ટેકનોક્રેટ,લેખક  શ્રી કનક રાય ભાઈ વ્યાસ નો જન્મ સને ૧૯૫૩ મા તા.૨૩ મી ફેબ્રુઆરી ના રોજ થયો.
    તેઓ એમ. એસ. યુનિવર્સિટી સને ૧૯૭૪ ની બીચ ના એમ. એસ. યુનિવર્સિટી ટેકસટાઇલ એન્જિનિયર સ્નાતક છે
   દિગજામ વુલન મિલ માં ફરજ બજાવી હાલ નિવૃત્ત જીવન ગાળે છે. તેઓ વિવિધ સામાજિક  સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલ છે.
     તેઓ ના વિશે કોઈ વિશેષ પરિચય ની જરૂર નથી તેઓ ની કલમ અને લેખન તેઓ નો પરિચય છે.
==========================
@નરેન્દ્ર ભાઈ જોશી
૯૪૨૭૫૦૨૩૯૯
તા.૨૩.૮.૨૪